Operacyjne leczenie zaćmy z wszczepieniem sztucznej soczewki
Poniższe informacje wyjaśniają, czym jest zaćma, na czym polega jej leczenie operacyjne oraz jakie mogą być spodziewane korzyści, ograniczenia i możliwe powikłania zabiegu.
Kwalifikacja do operacji odbywa się indywidualnie na podstawie badania okulistycznego, stanu oka, ogólnego stanu zdrowia Pacjenta oraz wpływu zaburzeń widzenia na jego codzienne funkcjonowanie.
Co to jest zaćma?
Zaćma jest zmętnieniem naturalnej soczewki oka. Prawidłowo soczewka jest przezroczysta i umożliwia skupienie światła na siatkówce. Jej zmętnienie może powodować stopniowe pogorszenie jakości widzenia.
Do częstych objawów zaćmy należą:
- niewyraźne lub zamglone widzenie,
- pogorszenie widzenia przy słabym oświetleniu,
- większa wrażliwość na światło i olśnienie,
- pogorszenie postrzegania kontrastów i kolorów,
- częstsza potrzeba zmiany korekcji okularowej.
Najczęstszą przyczyną zaćmy są zmiany zachodzące wraz z wiekiem. Do jej rozwoju mogą przyczyniać się również między innymi cukrzyca, urazy oka, niektóre leki, wcześniejsze operacje oka oraz inne choroby okulistyczne.
Tempo rozwoju zaćmy jest różne u poszczególnych Pacjentów.
Kiedy rozważa się operację zaćmy?
Operacyjne leczenie zaćmy rozważa się przede wszystkim wtedy, gdy pogorszenie widzenia utrudnia Pacjentowi codzienne funkcjonowanie, np. czytanie, pracę, poruszanie się, prowadzenie pojazdów lub wykonywanie innych zwykłych czynności.
Sama obecność zaćmy nie zawsze oznacza konieczność natychmiastowej operacji. Jeżeli zaburzenia widzenia nie ograniczają istotnie funkcjonowania i nie występują inne wskazania okulistyczne, możliwa może być dalsza obserwacja.
W początkowym okresie zmiana okularów, odpowiednie oświetlenie lub inne sposoby poprawiające komfort widzenia mogą czasowo ułatwiać funkcjonowanie, ale nie usuwają zaćmy.
Operacja jest metodą pozwalającą usunąć zmętniałą naturalną soczewkę.
Co może się stać, jeśli operacja nie zostanie wykonana?
Zaćma najczęściej postępuje stopniowo, powodując dalsze pogarszanie widzenia.
U części Pacjentów operację można bezpiecznie odroczyć i pozostawać pod kontrolą okulistyczną. W określonych sytuacjach lekarz może jednak zalecić wcześniejsze leczenie, np. gdy zaćma znacznie ogranicza widzenie, utrudnia ocenę lub leczenie innych chorób oka albo staje się bardzo zaawansowana.
Decyzję o leczeniu należy podejmować indywidualnie po omówieniu z lekarzem korzyści i ryzyka zarówno wykonania, jak i odroczenia operacji.
Na czym polega operacja?
Najczęściej stosowaną metodą operacyjnego leczenia zaćmy jest fakoemulsyfikacja.
Podczas zabiegu zmętniała naturalna soczewka jest rozdrabniana i usuwana z oka, a następnie – jeżeli warunki na to pozwalają – zastępowana odpowiednio dobraną sztuczną soczewką wewnątrzgałkową.
Operacja jest zazwyczaj wykonywana w znieczuleniu miejscowym. Sposób znieczulenia oraz szczegóły zabiegu ustalane są indywidualnie.
W przypadku wystąpienia podczas operacji szczególnych okoliczności medycznych może być konieczna zmiana wcześniej planowanego sposobu postępowania lub wykonanie dodatkowych czynności niezbędnych dla bezpieczeństwa Pacjenta.
Jakiego efektu można oczekiwać?
U większości Pacjentów operacja zaćmy prowadzi do poprawy widzenia.
Nie można jednak zagwarantować określonej ostrości wzroku ani całkowitego przywrócenia prawidłowego widzenia.
Efekt zabiegu zależy nie tylko od usunięcia zaćmy, ale również od stanu pozostałych struktur oka oraz występowania innych chorób okulistycznych.
Na możliwość poprawy widzenia mogą wpływać między innymi:
- jaskra,
- zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD),
- retinopatia cukrzycowa,
- choroby rogówki,
- choroby siatkówki,
- choroby nerwu wzrokowego,
- wcześniejsze urazy lub operacje oka.
Nie wszystkie przyczyny ograniczające ostrość wzroku można zawsze w pełni ocenić przed usunięciem zmętniałej soczewki.
Czy po operacji będą potrzebne okulary?
Wszczepienie sztucznej soczewki nie oznacza, że każdy Pacjent będzie po zabiegu całkowicie niezależny od okularów.
Potrzeba dalszej korekcji zależy między innymi od rodzaju zastosowanej soczewki wewnątrzgałkowej, budowy oka, planowanego efektu refrakcyjnego oraz indywidualnego wyniku operacji.
Po zabiegu mogą być potrzebne okulary do bliży, dali lub innych odległości.
Możliwości korekcji i planowany efekt wzrokowy są omawiane indywidualnie podczas kwalifikacji do zabiegu.
Możliwe powikłania i następstwa zabiegu
Operacja zaćmy jest powszechnie wykonywaną procedurą okulistyczną i u większości Pacjentów przebiega bez poważnych powikłań. Jak każdy zabieg operacyjny nie jest jednak całkowicie wolna od ryzyka.
Indywidualne ryzyko zależy między innymi od stanu oka, rodzaju i zaawansowania zaćmy, chorób współistniejących oraz przebiegu operacji.
Podczas operacji mogą wystąpić między innymi:
- pęknięcie lub uszkodzenie torebki soczewki,
- przemieszczenie fragmentu soczewki do tylnej części oka,
- przemieszczenie ciała szklistego wymagające wykonania dodatkowych czynności chirurgicznych,
- osłabienie aparatu utrzymującego soczewkę,
- trudności z prawidłowym umieszczeniem sztucznej soczewki,
- konieczność zastosowania innego sposobu umocowania sztucznej soczewki,
- brak możliwości bezpiecznego wszczepienia sztucznej soczewki podczas tego samego zabiegu,
- uszkodzenie tęczówki lub innych struktur oka,
- krwawienie wewnątrz oka lub w jego otoczeniu.
Wystąpienie powikłania może spowodować konieczność rozszerzenia zakresu leczenia, zastosowania innej techniki operacyjnej albo wykonania dodatkowego zabiegu.
Po operacji mogą wystąpić między innymi:
- przejściowe pieczenie, podrażnienie, łzawienie, uczucie ciała obcego lub suchość oka,
- zaczerwienienie lub wylew podspojówkowy,
- obrzęk rogówki,
- wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego,
- nasilony stan zapalny oka,
- obrzęk centralnej części siatkówki (plamki),
- nieprawidłowe położenie lub przemieszczenie sztucznej soczewki,
- pozostawienie fragmentów soczewki wymagających dalszego leczenia,
- odwarstwienie siatkówki,
- krwawienie wewnątrz oka,
- zakażenie wnętrza gałki ocznej.
Zakażenie wnętrza gałki ocznej jest rzadkim, ale poważnym powikłaniem i może wymagać intensywnego leczenia, w tym leczenia operacyjnego.
Niektóre powikłania mogą wymagać dodatkowego leczenia farmakologicznego, laserowego lub kolejnej operacji.
W rzadkich, ciężkich przypadkach powikłania mogą doprowadzić do trwałego pogorszenia widzenia, a wyjątkowo także do utraty widzenia w operowanym oku.
Zmętnienie tylnej torebki soczewki – tzw. „zaćma wtórna”
Po operacji u części Pacjentów może po pewnym czasie dojść do zmętnienia tylnej części naturalnej torebki, w której umieszczona jest sztuczna soczewka.
Może to powodować ponowne pogorszenie widzenia, zamglenie lub olśnienia.
Stan ten jest potocznie określany jako „zaćma wtórna”, chociaż nie oznacza ponownego powstania usuniętej zaćmy.
Jeżeli zmętnienie powoduje istotne zaburzenia widzenia, może być leczone za pomocą laserowej kapsulotomii Nd:YAG.
Po zabiegu
Po operacji należy stosować leki zgodnie z otrzymanymi zaleceniami oraz zgłaszać się na wyznaczone kontrole.
Tempo poprawy widzenia i powrotu do codziennych aktywności jest indywidualne.
W przypadku wystąpienia po zabiegu nagłego lub znacznego pogorszenia widzenia, nasilającego się bólu oka, znacznego zaczerwienienia, nagłego pojawienia się licznych mętów, błysków lub cienia w polu widzenia należy niezwłocznie skontaktować się z placówką lub skorzystać z pilnej pomocy okulistycznej.
Ważna informacja
Informacje zamieszczone na tej stronie mają charakter ogólny i edukacyjny. Nie zastępują indywidualnego badania okulistycznego, kwalifikacji do zabiegu ani informacji przekazywanej Pacjentowi przez lekarza przed podjęciem decyzji o leczeniu.
Przed operacją lekarz omawia z Pacjentem proponowaną metodę leczenia, przewidywane korzyści, możliwe następstwa zabiegu i jego niewykonania, istotne ryzyka i powikłania oraz – w zależności od indywidualnej sytuacji – inne możliwe sposoby postępowania.
Zakres ryzyka może być różny u poszczególnych Pacjentów i zależy między innymi od stanu oka, chorób współistniejących i planowanej metody leczenia.
Pacjent ma możliwość zadawania pytań i uzyskania wyjaśnień przed podjęciem decyzji. Zgoda na zabieg operacyjny jest wyrażana w wymaganej prawem formie po uzyskaniu informacji pozwalających Pacjentowi świadomie zdecydować o leczeniu.